Een houten snijplank die grijs is geworden, ruw aanvoelt en naar ui ruikt is bijna nooit versleten. Hij is uitgedroogd. Met een fles olie en een kwartier werk staat er vaak weer een plank die er jaren tegenaan kan.

Waarom hout oliën nodig heeft

Hout bestaat uit vezels met holtes ertussen. Zijn die holtes gevuld met olie, dan kan er weinig water en weinig voedselvocht in. Zijn ze leeg, dan zuigt de plank alles op: sap van vlees, kleur van biet, geur van knoflook.

Elke keer dat je afwast spoel je een beetje olie weg. Doe je niets terug, dan droogt de plank van buiten naar binnen uit. Het hout krimpt, de vezels komen los te staan en het oppervlak wordt ruw. In dat ruwe oppervlak blijft vuil zitten, en daar begint de geur.

Teak heeft hier een streepje voor omdat het van nature oliehoudend is en een dichte vezelstructuur heeft. Een teak snijplank neemt minder snel vocht op dan de meeste andere houtsoorten, waardoor de kans op kromtrekken kleiner is en vlekken minder snel intrekken. Onderhoud blijft nodig, maar minder vaak.

Welke olie wel en welke niet

Gebruik een olie die niet oxideert. Minerale olie van voedselkwaliteit is de standaard: die droogt niet op, wordt niet ranzig en blijft doen wat hij moet doen. Speciale snijplankolie is meestal minerale olie met wat bijenwas erin, wat een iets steviger laagje geeft.

Wat je niet moet gebruiken zijn keukenolies op plantaardige basis. Olijfolie, zonnebloemolie en notenolie worden na verloop van tijd ranzig. De plank gaat dan onprettig ruiken en die geur gaat er niet meer uit. Dit is de meest gemaakte fout.

Hardende olies zoals lijnolie zijn een ander verhaal. Die vormen een laagje dat uithardt, maar een onbehandelde variant kan lang blijven plakken. Wil je die route, kies dan een uitdrukkelijk voor voedselcontact geschikte variant en houd je aan de droogtijd.

Zo olie je een plank in

Zorg eerst dat de plank schoon en volledig droog is. Olie op vochtig hout sluit dat vocht op.

Breng de olie royaal aan met een doek of keukenpapier, over alle vlakken. Vergeet de zijkanten en vooral de kopse kanten niet: dat zijn de open uiteinden van de vezels en daar trekt de olie het diepst in. Laat de plank vervolgens een paar uur liggen, of een nacht als hij erg droog was.

Veeg daarna het overschot weg. Wat niet is ingetrokken, hoort eraf. Blijft er olie op staan, dan wordt het oppervlak plakkerig en vangt het stof.

Bij een nieuwe of kurkdroge plank herhaal je dit twee tot drie keer achter elkaar, met telkens een paar uur ertussen. Daarna is eens per maand genoeg, of zodra water niet meer op het oppervlak blijft staan maar direct intrekt.

Dagelijks schoonmaken zonder het hout te slopen

Spoel de plank direct na gebruik af met warm water en een beetje afwasmiddel, en droog hem meteen af met een doek. Laat hem daarna rechtop staan zodat beide kanten kunnen drogen. Een plank die plat op het aanrecht blijft liggen, droogt aan één kant en kan gaan kromtrekken.

Wat je niet moet doen: de plank in de vaatwasser zetten of laten weken in een sopje. Beide halen de olie eruit en laten het hout opzwellen en weer krimpen, en dat is wat scheuren veroorzaakt. Dit is de snelste manier om een goede plank onbruikbaar te maken.

Vlekken en geuren

Voor geur werkt grof zout met een halve citroen goed. Strooi het zout uit, schrob met de citroen als spons en spoel na. Het zout schuurt licht en de citroen neutraliseert.

Voor kleurvlekken van biet of kurkuma helpt een pasta van zuiveringszout en water, een kwartier laten intrekken en dan wegspoelen. Diepere vlekken haal je eruit door licht te schuren met korrel 220, in de richting van de nerf. Olie daarna opnieuw, want schuren opent het hout.

Snijkerven horen erbij en hoeven niet weg. Ze worden pas een probleem als ze zo diep worden dat ze niet meer schoon te maken zijn.

Eén plank of meerdere

Voor rauw vlees en vis is een aparte plank verstandig, simpelweg omdat je die anders na elk gebruik grondig moet reinigen en dat kost meer olie en meer hout. Groente, brood en kaas kunnen prima op dezelfde plank.

Gebruik je de plank ook om op te serveren, dan is dat een goede reden om er een te nemen die daar mooi genoeg voor is. Een houten fruitschaal of een dienblad in dezelfde houtsoort maakt daar een geheel van. Het bredere aanbod staat bij de woonaccessoires en de binnen decoratie.

De werkwijze voor het oliën van hout verschilt niet wezenlijk van die voor meubels. Op de onderhoudspagina staat het principe uitgebreider beschreven.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik een houten snijplank oliën?

Ongeveer eens per maand bij dagelijks gebruik. De beste test: druppel water op de plank. Blijft het als een druppel staan, dan zit er genoeg olie in. Trekt het direct in, dan is het tijd.

Mag een houten snijplank in de vaatwasser?

Nee. De combinatie van hitte, lang vocht en afwasmiddel haalt de olie eruit en laat het hout opzwellen en krimpen. Dat veroorzaakt scheuren en kromtrekken.

Welke olie is geschikt voor een snijplank?

Minerale olie van voedselkwaliteit of speciale snijplankolie met bijenwas. Gebruik geen olijf-, zonnebloem- of notenolie: die worden ranzig en geven een blijvende geur.

Hoe krijg ik de uiengeur uit mijn snijplank?

Strooi grof zout uit en schrob met een halve citroen. Spoel na met warm water, droog af en olie de plank daarna opnieuw in.